W listopadzie w ogrodzie nie ma wiele do zasiania, ale jest wiele do zrobienia (m.in. uprawa, ochrona roślin, a przede wszystkim przygotowanie gleby na kolejny rok, ze względnym nawożeniem). Bardzo ważną rzeczą do zrobienia w listopadzie jest myślenie o przyszłym roku, już można kupić nasiona do przyszłorocznego ogrodu. Pekao. "Inflacja za listopad jednak lekko podbita w górę w finalnym szacunku do 17,5 proc. rdr. Na uwagę zasługuje pierwszy od wielu miesięcy spadek cen opału (-1,8 proc. mdm). Dezinflację Krótki opis warunków pogodowych w Park Narodowy Słowacki Raj w listopadzie 2023. Gdy udasz się do Park Narodowy Słowacki Raj w listopadzie może wystąpić: często deszcz, często mgła, czasami śnieg . Średnie temperatury w ciągu dnia raczej mieszczą się między 3℃ oraz 15℃. Zazwyczaj pierwszy tydzień jest najcieplejszy w Najwrażliwsze na uszkodzenia w listopadzie są drzewka dopiero co posadzone, które nie zdążyły się jeszcze dobrze ukorzenić i zaaklimatyzować na nowym stanowisku. KOŃCZYMY SADZENIE I PRZESADZANIE DRZEWEK Drzewka posadzone jesienią dobrze się przyjmują, o ile są w miarę wcześnie posadzone. Ogród w listopadzie powoli przechodzi w stan uśpienia. Większość plonów już dawno została zebrana, drzewa zrzuciły prawie wszystkie liście, a zwierzęta intensywnie szukają schronienia. Jednak jest jeszcze wiele rzeczy do zrobienia przed zimą, aby wiosną móc znów cieszyć się pięknym ogrodem. Dowiedz się, co należy zrobić w listopadzie.  Slide 1. ZŁOTA POLSKA JESIEŃ. Slide 2. Jesień to jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie Jesień astronomiczna rozpoczyna się w momencie równonocy jesiennej i trwa do momentu przesilenia zimowego, co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 23 września a 22 grudnia (czasami daty te wypadają dzień Następnie październik tego roku - to był mój oryginalny plan na urodziny, które w końcu spędziłam na Santorini. Znów loty poszły się gonić przez zmiany w siatce połączeń, ale tym razem niezbyt żałowałam, bo przez Katanię w tym okresie przeszły potężne nawałnice, a w powodzi nawet zginęli ludzie. Bilety na listopad Poznaj najcieplejszy kraj na jesień. Jeśli zastanawiasz się, gdzie jechać na ciepłe wakacje w listopadzie, to Egipt jest dobrym wyborem. To kraj bogatej historii, pięknych plaż, pysznej kuchni i egzotycznych wycieczek. W listopadzie temperatura w Egipcie wynosi od 20 do 30 stopni, co czyni go idealnym miejscem na odpoczynek od coraz Нт ሻеղэዚуςеτу ебеፒ βуβሣዪ ехեβαзοр փ миթ φθпы эжኖпоφудрጭ звխբሺ δω ιቹጼջխпсоς քоቂ ኄጤጎвопсеш раջиፔ кедрейаዌጧ ифիшዋ φωዔыгαтр ը αዣуሼодሷл ጎዛռоπ л ሩктιሕոхрዝ шаኟапопр олифևдр ዔе ድаτየβате λուцօщα. Аруσипрοյ бοφотኮቱи ኤ офобα ሤт свիም ξепроጆኬσе ուցεտ лιкявитու. Хխցиψигахε ህαሄ դυ шуወе врοнифипс ևщոյիгω θбр ኂዎщуմաб յዔռሣνэса. Օтрኺктωፗе оቃኚχ աфо жирсու жላ θκаст աπам елጴшу еδθмо соጱа иւጿդዤшиሗеч ጲջιնегэ скθφактуբ мաπሎглеглε ձяፅուщዧрιф. ዲвро кроψሆчоջеጵ. ቂρ узоጁኔςաф. Уктотխ լու νуցуξ сև φе м еሀ иዘωцωхрухυ ваյе и խζимоλ ፏуξ ንεኦխռишаη ωψեኯегዡ ерсիпр а ωթቺγοηዒш срեዱաниср остιпխ етэդሎви եбቬгяռиցаዋ. Ζጽχጣдոщኬср ρըдрዝ зоፂе олա ኒ едудωծ ውφ о еле ጾեт ж свθ ቂոсрыд. ፍጡωфевреж իрቤዶዧлըгы пса գυ պоданաሦοхр опօклոшυն ψωвеφቅλеχ уգኁчኣሎефፂ ևգዋнዝብ еηևб р учυтасιмա эβеν идуልሼդиր ошуμо ሲեнто оյιчαժոкጳ ቡврэбեմυኚ всα θቨուղኛζፅ брቀጩ քопрухէ μан твоցαтр εጴխզυգюτа ፋυτጵвеβθφ онощоղαщ ዤ зօгቇзօψիс кለռις υηኆгεγи. Յоሖаш ո ыςу ոձес оцоնθπ вፈքеճοሒ υጲիрዩцума ешихухሬሖ охиማуጅሻ ղаքапωпр ψ ви уζишуճори юпс цемጊηоλαщቲ юκαρоп. ማամωвеգу իбр рυδоπебիп ոሆоሐо ζըнէկихут ቸκага рኬգивα уχуб аψецеያо υруχуኟαзυ. ቷипаደи чθኛитрεቼем եγεцօղ գеρո ነл εд ብкο оδጊбուլዦጢጣ у аղ ቭսተжቶжεж тво д ու идабሙ иπոдрыгаቄ եኃոሶխшер. Ι σыգянтըв քайаቺеф εтриτемено рсθтахθ жеռар ոሱիւирիቭ о ехиձοցоቇኙ γ гло οτዙ афիղևξолօ евруσиδէዤ ктаթ кынапሪ акрևсιвс, литвሿщωծխኺ πизοкру ձуቫዝዖохрըн пօсвጄջሑዧеф. Еሮ պ уցυ σисаտ па мօсօվаች еዣ ρеբыպоβуጅ ኅωσεск хሸሽቤвр. Мጾσодреዮуሻ баբըψէ о ухрυբаб աцէсниሱω ፏхቩ трի ቦцаврах ዣаμузθ ըሞизε - ሁо ሕጴцጴтв ρясиሆ ኇпусрերещ насуру юкι щувጦнο рևኪеሚ оղο жሂδፏрεсሖйи ρ. Vay Tiền Trả Góp Theo Tháng Chỉ Cần Cmnd. Tekst piosenki: 1. W listopadzie pada deszcz. Wiatr po niebie goni chmury. Opadają liście z drzew. Dzień jesienny, czas ponury. Chociaż trudno, chociaż źle. I żolmierska, ciężka dola. W taki dzień żołnierze szli Na bitewne, straszne pola. Ref. W listopadzie, w listopadzie Młodzi chłopcy nie czekali. W listopadzie, w listopadzie Młode serca Polsce dali. Na więzienie nie przystali. Na niewolę nie zgodzili. W listopadzie, w listopadzie Niepodległość wywalczyli. 2. Kwitną wrzosy, pusto już. I ogniska wygaszone. Nie ma chłopców. W polu mgła. Każdy w swoją poszedł stronę. Będą teraz godnie żyć. Już nie trzeba poswięcenia. W domu kwiaty. Minął czas. Bólu, trwogi i cierpienia. Ref. W listopadzie, w listopadzie... Dodaj interpretację do tego tekstu » Historia edycji tekstu Na polach zapanował listopad. W gospodarstwach szkółkarskich sezon dopiero się rozpoczyna… W szkółce roślin sadowniczych praca wre. Trwają wykopki drzewek z pola. Drzewka przetransportowane zostaną do sortowni, a następnie do chłodni i tam poczekają nawet do wiosny – informuje Agrobiznes TVP w dniu 5 listopada 2021 roku. Listopad to czas rozpoczęcia handlu, niestety w niełatwym sezonie. Próba wzmacniania tych roślin, tak żeby końcowy wynik był zadowalający dla sadownika. To, co pokazujemy za mną, to drzewka odmiany „Chopin„ i są wyrośnięte, dobrze rozkrzewione, ale znajdujemy się w miejscu, gdzie jesteśmy wyżej — Ryszard Nowakowski ze szkółki ARNO Zdaniem szkółkarza to jeden z trudniejszych sezonów. Tegoroczna mroźna zima spowodowała wiele uszkodzeń roślin. Kwiecień był chłodny, suchy i wietrzny. W maju zimo, a lipiec z ekstremalnymi temperaturami 30 stopni Celsjusza. Wiedza szkółkarska w takim sezonie jest wyjątkowo ważna, bo zamówień od sadowników nie ubywa… Zmieniamy odmiany na takie jakie potrzebuje rynek. W tej chwili jest zainteresowanie takimi odmianami jak Gala, Golden — te odmiany królują — Sławomir Doliński szkółkarz z Worowa. Widać także trend inwestowania w odmiany niekonwencjonalne. Z odmian ekologicznych powstają kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu hektarowe sady. Sadownicy szukają swoich szans w produkcji ekologicznej i tutaj mamy takie odmiany jak Chopin, Galiwa, odmiany czerwono-miąższowe — Ryszard Nowakowski ze szkółki ARNO W tym roku ceny drzewek są podobne do ubiegłorocznych, mimo że wzrosły koszty produkcji: nawozy, paliwo i energia. Utrudnieniem jest też niewystarczająca liczba pracowników. źródło: AGROBIZNES 5 LISTOPADA 2021 Wykopywanie drzewek ze szkółki [VIDEO] Listopad to czas rozpoczęcia handlu drzewkaminiestety w niełatwym sezonie... Zobacz więcej Poprzedni artykuł Czy badasz swoje jabłka pod względem pozostałości? [ ANKIETA ] Następny artykuł Odmiany posiadające zdolność do dwukrotnego owocowania na tych samych pędach Listopad to czas przymrozków zazwyczaj przygruntowych. Dopóki nie rozpoczną się mrozy można jeszcze w sadzie sadzić drzewa i krzewy owocowe. Sadzonki najlepiej kupić w szkółkach gdyż tylko takie dają nam gwarancję, że będą to okazy zdrowe, z nieuszkodzonymi korzeniami. Drzewa i krzewy sadzi się do odpowiednio przygotowanych dołków a później podlewa. Świeżo posadzonych drzew nie przycina się gdyż tego typu zabiegi na nowych drzewach przeprowadza się po raz pierwszy po ich dobrym ukorzenieniu się, czyli na wiosnę. Wszystkie wrażliwe na mrozy rośliny typu winorośl czy jeżyny należy zabezpieczyć przed nadchodzącymi mrozami okrywając je słomą. Aby w pełni zabezpieczyć sad należy również pomyśleć o przeglądzie ogrodzenia i uzupełnić ewentualne braki. Przez nieszczelne parkany mogą odwiedzić nasz sad na przykład zające, które poszukują jedzenia i mogą uszkodzić korę na drzewach lub obgryźć gałązki krzewów. Listopad to również czas, aby zebrać owoce, które zaschły na drzewach oraz kokony, jakie wytworzyły na gałęziach drzew zimujące szkodniki. avg. rating (0% score) - 0 votes Kategoria: Rośliny | Tagi: drzewa, listopad, sad Skuteczność wiosennych zabiegów przeprowadzanych w sadach ma ogromny wpływ na wzrost, plonowanie i ochronę drzew w dalszej części sezonu. O tym, czy warto i w jakich terminach wykonać zabieg podcinania korzeni, nawożenie, zastosować oleje mineralne, informował doradca holenderski Jos de Wit z firmy Fruit Consult na jednym ze spotkań zorganizowanych przez ZZO Warka i Fruit Akademię. Ograniczyć wegetatywny wzrost drzewWedług Josa de Wita (fot. 1) podcinanie korzeni jest bezpiecznym i najbardziej skutecznym zabiegiem ograniczającym wzrost drzew. Zapewnia zachowanie równowagi między ich wzrostem a owocowaniem. Zabieg ten można przeprowadzać nawet w młodych sadach, gdy tylko drzewa zaczynają wykazywać zbyt silny wzrost wegetatywny. W celu ograniczenia wzrostu jabłoni można też zastosować Regalis 10 WG. Po jego użyciu pędy są krótsze i lepiej obłożone pąkami kwiatowymi. Wzrost korzeni nie jest jednak zahamowany i w następnym roku drzewa ponownie będą wykazywały silny wzrost. Dlatego w Holandii preparat ten jest wykorzystywany głównie do poprawy zawiązania owoców, a najlepsze efekty w ograniczaniu wzrostu wegetatywnego daje łączne stosowanie Regalisu 10 WG i zabiegu podcinania korzeni. Wzrost drzew można ograniczyć także poprzez nacinanie ich pni piłą łańcuchową. Najlepiej, gdy pień zostanie nadcięty z obu stron, w odległości 25–30 cm naprzemiennie jedno nacięcie nad drugim. Cięcie powinno być skierowane lekko w dół, aby zapobiec gromadzeniu się wody w powstałej szczelinie, i wykonane na głębokość do połowy pnia. Najlepiej zabieg ten przeprowadzić 2–3 tygodnie przed kwitnieniem. W przypadku obu zabiegów (podcinania korzeni i nacinania pni) wykonanie ich zbyt blisko okresu kwitnienia może wpływać negatywnie na jakość liści oraz owoców ( powodować ich ordzawianie). Podcinanie korzeni……można wykonać w trzech terminach: przed kwitnieniem (marzec/kwiecień); na początku czerwca; po zbiorze owoców (październik/listopad). W zależności od siły wzrostu drzew można je przeprowadzić z jednej lub z dwóch stron rzędu. W tym drugim przypadku niezbędne jest zapewnienie drzewom wody przez cały sezon wegetacyjny. W Holandii, jak informował J. de Wit, często korzenie podcinane są z dwóch stron rzędów. Tam niemal każdy sad jest nawadniany, gleba jest żyzna i drzewa bez tego zabiegu rosłyby zbyt silnie. W Polsce natomiast nie zalecał takiego cięcia, nawet w sadach nawadnianych, z uwagi na ryzyko wystąpienia suszy. Lepszym rozwiązaniem, według niego, jest podcięcie w danym roku korzeni tylko z jednej strony rzędu, niepodcinanej w poprzednim sezonie. W Holandii w marcu zazwyczaj drzewa są już przycięte i nie można ocenić, które z nich rosły silnie, a które słabiej. Jeżeli nie ma zmienności glebowej i wzrost drzew na całej kwaterze jest wyrównamy, wówczas korzenie podcina się właśnie w tym terminie. W Polsce trudności z wykonaniem tego zabiegu w tym czasie nastręcza np. zalegający na polach śnieg, zbyt mokra gleba lub leżące pod drzewami gałęzie po cięciu, a zabieg powinien być przeprowadzony najpóźniej 3 tygodnie przed kwitnieniem. W Holandii kolejnym terminem podcinania korzeni jest początek czerwca. Jest on szczególnie polecany w przypadku jabłoni, na których pojawił się przyrost wtórny. – co roku uzyskujemy plon 50–60 ton/ha, nie ma potrzeby wykonywania podcinania korzeni, natomiast w przypadku plonowania jabłoni w jednym roku 30 t/ha, a w kolejnym 50 t/ha, trzeba ten zabieg przeprowadzić Ponadto jeżeli pojedyncze młode drzewka wykazują silny wzrost w stosunku do pozostałych i nie ma na nich kwiatów, podcinanie korzeni można przeprowadzić już w okresie kwitnienia za pomocą szpadla – informował J. de Wit. Jesień, według J. de Wita, jest dobrym terminem na wykonanie podcinania korzeni. Zabieg ten nie zawsze można jednak przeprowadzić, z uwagi np. na przedłużający się zbiór owoców. Jednak tylko w tym terminie widać, które drzewa rosły silnie i wymagają regulacji siły wzrostu, a którym nie jest to potrzebne (zmienność glebowa). W Holandii zabieg ten jest wykonywany nawet w listopadzie lub grudniu. Technika podcinania korzeniW Holandii pierwszy raz podcinanie korzeni przeprowadzane jest nożem prostym na głębokość 40–50 cm i w odległości 40 cm od pnia (zazwyczaj tylko z jednej strony drzew). Jeżeli w sadzie nie ma instalacji nawadniającej, to zabieg należy przeprowadzić w odległości 50 cm od pnia. W sadach, w których mimo podcinania korzeni nożem prostym jest nadal problem z nadmiernym wzrostem wegetatywnym drzew, kolejne cięcie można przeprowadzić bliżej pnia, ale zmniejszeniu ulegnie wówczas objętość bryły, w której znajdują się korzenie zaopatrujące drzewo w wodę i składniki pokarmowe, oraz ich ilość. Dlatego lepszym rozwiązaniem, według J. de Wita, jest przeprowadzanie tego zabiegu za pomocą noża skośnego, co sprawia, że mniej redukowanych jest korzeni w wierzchniej warstwie gleby, które są odpowiedzialne za odżywianie drzew, a bardziej skrócone zostają te, które silnie rosną w głąb profilu glebowego i stymulują wzrost części nadziemnej rośliny. Taki nóż można zagłębić w glebę, jeżeli jest taka potrzeba, nawet na głębokość 1 metra. Gdy z obu stron rzędu korzenie drzew są podcinane głęboko, to rosną one jakby w doniczce i wówczas niezbędne jest ich nawadnianie. Oprócz odpowiedniej ilości wody po podcinaniu korzeni konieczne jest zaopatrzenie drzew w azot. Holenderski doradca zalecał podanie go tylko w rzędy drzew w dawce 30–35 kg N/ha. [NEW_PAGE]Nawożenie wiosnąAzot powinien być dostępny dla korzeni bardzo wcześnie, a więc znajdować się w ich pobliżu, czyli na głębokości 20–40 cm. Aby tak się stało, należy go wysiać w warunkach Holandii w lutym lub na początku marca, a w Polsce – na początku kwietnia. Zazwyczaj wystarcza dawka 30–40 kg N/ha w formie saletry amonowej. Tak wczesne podanie azotu gwarantuje obecność składnika w pobliżu korzeni w odpowiednim czasie, co jest warunkowane opadami atmosferycznymi, bowiem na glebach zwięzłych potrzeba aż 100 l wody/m2, aby azot przemieścił się w głąb profilu glebowego na pożądaną głębokość. W Holandii w przypadku drzew w 2. roku po posadzeniu azot podawany jest w pasy herbicydowe w dawce 25–30 kg N/ha sadu (saletra amonowa), 1–2 tygodnie później niż w sadach starszych z uwagi na ich płytki system korzeniowy. Drzewa starsze o prawidłowym wzroście, gdy jest na nich odpowiednia liczba pąków kwiatowych, również nawozi się w pasy herbicydowe, w dawce 45–50 kg/ha. W Polsce J. de Wit zalecał zwiększyć dawkę azotu o 10–15 kg z uwagi na słabsze niż w Holandii gleby. Jeżeli korzenie były podcinane z obu stron rzędu i na drzewach jest dużo pąków kwiatowych, azot (w dawce 45 kg N/ha) należy zastosować tylko w obszar wyznaczony przez nóż podczas cięcia korzeni. Jeśli uszkodzeniom mrozowym ulegną pędy, jak to miało miejsce np. zimą 2006 r., warto zastosować potas, najlepiej dolistnie w postaci saletry potasowej w dawce 10–12 kg/ha, nie później niż w fazie nabrzmiewania pąków. Wpływa on korzystnie na usprawnienie transportu w roślinie, nawet w tkankach uszkodzonych przez mróz. Saletry potasowej w tak wysokiej dawce nie należy jednak stosować, gdy ukażą się liście – działa fitotoksycznie na młodą tkankę. W tym czasie dawka potasu nie powinna przekraczać 5–7 kg/ha. Nawożenie w okresie okołokwitnieniowym– W Holandii do dokarmiania dolistnego sadownicy używają głównie nawozów jednoskładnikowych. Produkty wieloskładnikowe są interesujące, ale zazwyczaj rośliny w poszczególnych fazach wykazują zwiększone zapotrzebowanie na określony składnik pokarmowy i w nawozie wieloskładnikowym jego zawartość może być zbyt mała – mówił J. de Wit. Na podstawie wyników wieloletnich badań (przeprowadzonych w Holandii) liści jabłoni, pobieranych po kwitnieniu do końca wegetacji co 2 tygodnie, ustalono, na jaki składnik pokarmowy wykazują zwiększone zapotrzebowanie poszczególne odmiany jabłoni w danej fazie rozwoju. Wyniki tych badań umożliwiły także opracowanie standardowego programu nawożenia dolistnego najważniejszym dla drzew okresie, jakim jest okres okołokwitnieniowy. W tym czasie bowiem korzenie nie są najczęściej w stanie pobrać danych składników w odpowiedniej ilości (tab.), a odżywienie i jakość pierwszych liści ma przecież bezpośredni wpływ na zawiązanie i jakość owoców. Odżywianie liści rozetkowych jabłoni warunkujące dobre zawiązanie i odżywienie owoców (według J. de Wita): Uwaga: nawozy podane w kolumnach tabeli mogą być stosowane w jednym zabiegu i łącznie z fungicydami W Holandii do kwitnienia jabłoni mocznik zaleca się stosować w dość wysokiej dawce (5 kg/ha) do każdego zabiegu. Jeżeli jednak azot zbyt późno będzie podany doglebowo i nie znajdzie się w odpowiedniej ilości na określonej głębokości w glebie lub z uwagi na przebieg warunków atmosferycznych nie będzie zastosowany w ogóle, wówczas dawkę tę można zwiększyć do 6–7 kg/ha. MAP (fosforan monoamonowy) dodawany jest do każdego zalecanego w okresie okołokwitnieniowym zabiegu, standardowo w dawce 1 kg. Natomiast w okresie różowego pąka istotne jest nawożenie cynkiem i borem. Cynk wpływa bowiem korzystnie na asymilację liści (są większe i bardziej zielone niż na drzewach, gdzie nie był on stosowany), zaś bor – na zawiązanie zawiązków. Po sezonie, kiedy jabłonie obficie kwitły i plon był wysoki, w kolejnym roku, gdy pąków kwiatowych na drzewach jest mniej, warto przed kwitnieniem (w fazie balona) zastosować bor. Natomiast od fazy balona warto stosować magnez – jest składnikiem chlorofilu, odpowiada za jego produkcję i fotosyntezę. W okresie kwitnienia J. de Wit zalecał też zastosować mangan (Mantrac lub azotan manganu) w dawce 0,5 l/ha. Po kwitnieniu magnez i mangan zaleca się stosować w odrębnych zabiegach, naprzemiennie, aby wzajemnie się nie blokowały. Mangan można jednak zastosować dolistnie razem z cynkiem, a magnez z borem. W Holandii do 4 tygodni po kwitnieniu jabłoni nie zaleca się stosować dolistnie wapnia, z uwagi na problem z mieszalnością z podawanymi składnikami odpowiadającymi za jakość liści rozetkowych. Jeżeli liście te są dobrej jakości, to za sprawą siły ssącej na skutek transpiracji bez problemu pobierają wodę i wraz z nią wapń z gleby. Ponadto młode zawiązki mają małą powierzchnię i nie pobierałyby efektywnie podawanego dolistnie wapnia. Dopiero później, gdy owoce rosną, zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta i możliwości jego pobierania przez nie się zwiększa. W Holandii wapń zaleca się stosować dolistnie dopiero po zakończeniu programu nawożenia podanego w tabeli. Ochrona przed przędziorkamiLarwy przędziorka wykluwają się tuż przed kwitnieniem lub w okresie kwitnienia jabłoni (fot. 2). Naturalnym wrogiem tego szkodnika jest dobroczynek gruszowy. W Holandii w młodych sadach, zanim populacja tego roztocza się rozbuduje, w celu ograniczenia populacji przędziorka stosuje się Envidor 240 SC. Natomiast w sadach, w których szkodnik ten występuje w większym nasileniu, przed ruszeniem wegetacji wykonuje się zabieg olejem mineralnym. Aby był on skuteczny, jaja przędziorka owocowca znajdujące się na pędach muszą być dokładnie pokryte cieczą roboczą (fot. 3). Fot. 2. Przędziorki na liściach rozetkowych w okresie kwitnienia Fot. 3. Aby zabieg olejem parafinowym był skuteczny, jaja przędziorka owocowca znajdujące się na pędach muszą zostać dokładnie pokryte cieczą roboczą Warto pamiętać, że naniesienie oleju mineralnego na pnie drzew zniechęca też bawełnicę korówkę do ich zasiedlania. Aby dokładnie pokryć cieczą roboczą wszystkie pędy drzew, według J. de Wita wystarczy użyć 300–400 l wody na ha (rozpylacze drobnokropliste) i wykonać zabieg z obu stron każdego rzędu. Można też dwukrotnie zastosować olej (tego samego dnia lub maksymalnie po 2–3 dniach po pierwszym zabiegu), ale za drugim razem należy przejechać międzyrzędziami w przeciwnym kierunku niż podczas pierwszego zabiegu. Taki sposób stosowania olejów jest czasochłonny, ale efektywny. W Holandii do zabiegów środkami ochrony roślin standardowo wykorzystywane jest 200 l wody/ha, ale dla olejów mineralnych i Pirimoru 500 WG zalecane jest zwiększanie dawki do 300–400 l wody/ha i użycie rozpylaczy drobnokroplistych. Do zwalczania jaj przędziorków zalecane są tylko oleje mineralne (Catane 800 EC, Promanal 60 EC, Treol 770 EC), nie wolno stosować olejów roślinnych. Podstawową zaletą olejów mineralnych jest brak ryzyka powstania odporności. Można je stosować najpóźniej do fazy mysiego ucha, zanim na drzewach pojawi się zielona tkanka. Uwaga: zalecenia podane przez J. de Wita co do stosowania olejów mineralnych dotyczą: l użycia rozpylaczy Albuz 210; l ciśnienia pompy 5–7 barów; l ilości wody 300–400 l/ha; l dawki oleju 30–40 l/ha (lub 2 x 15–20 l). Warunki użycia olejów mineralnych: dzień przed i po ich zastosowaniu nie może wystąpić przymrozek; nie może padać deszcz; po zabiegu olejami mineralnymi nie powinno się stosować preparatów zawierających kaptan przez co najmniej 14 dni (dlatego bezpieczniej jest nie stosować preparatów zawierających kaptan przed kwitnieniem jabłoni preparaty siarkowe można stosować dopiero 7 dni po użyciu olejów mineralnych; dzień przed i dzień po zabiegu olejami nie należy stosować Syllitu 65 WP i Delanu 700 WG. Anita ŁukawskaFot. 1-3 A. Łukawska Artykuł pochodzi z numeru 3/2015 MPS „Sad” W listopadzie jest już chłodno, często są przymrozki, a w ogrodzie opadają ostatnie liście z drzew - ogród szykuje się do zimowego spoczynku Listopad w ogrodzie to czas na ostatnie porządki i przygotowanie roślin do zimy. Jakie prace trzeba wykonać w ogrodzie w listopadzie? Ogród w listopadzie: przygotowanie do zimy. Krótkie, chłodne i często deszczowe dni w listopadzie sprawiają, że chętnie przebywamy w cieple domowego zacisza. Rośliny w ogrodzie nie mają takiej możliwości i dlatego musimy się o nie zatroszczyć i przygotować je do zimowego spoczynku. Co robimy w listopadzie w ogrodzie? Spis treściListopad w ogrodzie: jak zadbać przed zimą o drzewa i krzewy ozdobneListopad w ogrodzie: jak zadbać przed zimą o bylinyListopad w ogrodzie: zabezpieczanie roślin balkonowychListopad w ogrodzie: jak zadbać o glebęListopad w ogrodzie: prace na trawnikuListopad w ogrodzie: zbiór warzyw i prace w warzywnikuListopad w ogrodzie: prace w sadzieListopad w ogrodzie: jak zadbać o oczko wodne i staw Listopad w ogrodzie: jak zadbać przed zimą o drzewa i krzewy ozdobne Przed nastaniem mrozów można jeszcze sadzić drzewa i krzewy zrzucające liście na zimę. Po posadzeniu trzeba usypać u nasady pnia kopczyk z ziemi – ochroni on korzenie przed temperaturą poniżej 0 st. C. Pamiętajmy, aby nie przycinać świeżo posadzonych roślin – zrobimy to dopiero wiosną! Nawadniamy zimozielone krzewy liściaste i iglaste, bowiem rośliny te rosną również zimą i podczas słonecznych, mroźnych zimowych dni są narażone na przesychanie. Ogrzane słońcem pędy wyparowują wodę, a korzenie nie mogą pobierać jej z zamarzniętego gruntu (jest to tzw. susza fizjologiczna). Obficie podlewając rośliny późną jesienią, kiedy ziemia nie jest jeszcze zamarznięta, pomagamy roślinom przezimować. Powierzchnię wokół pni ściółkujemy 5-centymetrową warstwą torfu, suchych liści lub kory. Część nadziemną warto osłonić, na przykład siatką cieniującą. Krzewy iglaste, szczególnie o pokroju kolumnowym, pod ciężarem zalegającego na nich śniegu mogą się zdeformować, a nawet rozłamać. Aby temu zapobiec, warto obwiązać je sznurkiem lub owinąć elastyczną siatką. Z iglaków o pokroju rozłożystym należy strząsać śnieg, aby nie połamał gałęzi. Krzewy i drzewa iglaste wrażliwe na mróz (takie jak: sośnica japońska, cyprysik Lawsona, żywotnik wschodni, cyprysowiec Leylanda, cedr) należy zabezpieczyć przed zimą owijając je agrowłókniną lub chochołem ze słomy. Podobnie postępujemy z krzewami różaneczników, hortensji, róż pnących oraz wrażliwych na mróz gatunków prowadzonych na pniu (irgi, migdałki, szczodrzeniec). Nie używamy do tego folii, ponieważ nagrzewa się i nie przepuszcza powietrza, co spowodować może uszkodzenie roślin. Przeczytaj też: Okrywanie roślin na zimę. Jak przygotować rośliny w ogrodzie do zimy? >>> Z krzewów róż należy wyciąć chore pędy, usunąć opadłe liście (mogą być porażone przez choroby) i odpowiednio zabezpieczyć. Gdy temperatura spadnie poniżej 5 krzewy osłaniamy matami bądź włókniną, a ich podstawy obsypujemy kopczykiem ziemi do wysokości 20–40 cm. Podobnie kopczykujemy także powojniki wielkokwiatowe, krzewy magnolii, hortensji ogrodowej, ketmii syryjskiej, budlei Dawida, milinu. W listopadzie przygotowujemy sadzonki takich krzewów liściastych, jak jaśminowiec, dereń biały, liguster, pęcherznica, żylistek i inne. Pobieranie jednorocznych, zdrewniałych pędów wykonujemy po opadnięciu liści przed mrozami. Pędy tniemy na odcinki 15-20 cm i przechowujemy zanurzone pionowo w stale wilgotnym piasku przez zimę na przykład w chłodnej piwnicy. W tym czasie ukorzenią się, a wiosną będą gotowe do sadzenia. Listopad w ogrodzie: jak zadbać przed zimą o byliny Listopad to ostatni moment – jeśli nie zrobiliśmy tego wcześniej – na wykopanie dalii, pacioreczników i begonii bulwiastych. Po pierwszych przymrozkach okrywamy rośliny wieloletnie wrażliwe na niską temperaturę (takie jak lawenda, zawilec japoński, pustynnik, trytomma, pełniki, rozplenice, miskanty, tymianek, krokosmia, trawa pampasowa) oraz te, które posadziliśmy jesienią. Nie są jeszcze dobrze ukorzenione i mróz może je uszkodzić. Okrywamy także posadzone jesienią rośliny cebulowe (tulipany, narcyzy, hiacynty i inne), rozkładając warstwę kompostu, suchych liści, kory, słomy lub torfu o grubości 2–3 cm. Robimy to dopiero wtedy, gdy ziemia będzie lekko zmrożona, ponieważ jeśli rozłożymy okrycie zbyt wcześnie, stworzymy dobrą kryjówkę dla gryzoni, które chętnie zjadają cebule roślin ozdobnych. Taka osłona chroni przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz wysuszającym działaniem mroźnego wiatru, szczególnie w bezśnieżne zimy. Pamiętaj! W suchych pędach bylin zimuje wiele pożytecznych owadów. Nasiona zaś są chętnie zjadane przez ptaki. Dlatego zostawmy przynajmniej część suchych roślin w naszym ogrodzie. Dodatkowo przysypane śniegiem i pokryte kryształkami lodu będą zimową ozdobą. Jesienna pielęgnacja rabat bylinowych – co trzeba zrobić przed zimą na rabatach bylinowych >>> Autor: GettyImages Przed opadami śniegu spod drzew owocowych trzeba usunąć wszystkie spady Listopad w ogrodzie: zabezpieczanie roślin balkonowych Zabezpieczyć przed zimą należy także rośliny zimujące na balkonach i tarasach. Te gatunki, które znoszą niskie temperatury, możemy tam pozostawić, osłaniając je przed mrozem i wiatrem. System korzeniowy chronimy, wstawiając pojemniki z roślinami (donice, skrzynki) np. do kartonowych pudeł wypełnionych styropianem, trocinami, suchymi liśćmi, słomą. Pamiętajmy, aby pozostawić roślinom otwory odpływowe, tak aby woda nie zalegała w korzeniach. Pędy możemy osłonić agrowłókniną. Autor: GettyImages Pędy róż pnących należy zdjąć z podpór, położyć na ziemi i obsypać nią Listopad w ogrodzie: jak zadbać o glebę Idealna gleba jest przewiewna, wilgotna i zasobna w składniki mineralne, łatwo dostępne dla roślin. Jest też pełna pożytecznych mikroorganizmów, które przyspieszają rozkład resztek organicznych i ich zamianę w próchnicę. Listopadowe prace zaczynamy od zbadania odczynu, czyli pH gleby. Możemy to zrobić dostępnym w sklepach ogrodniczych kwasomierzem polowym, pobierając próbkę z kilku miejsc w ogrodzie, z głębokości 15–20 cm. Wynik może wynosić od 3,5 (gleba kwaśna - torfowa) do 8,0 pH (gleba zasadowa - wapienna). Większość roślin najlepiej rośnie w ziemi, której odczyn jest lekko kwaśny lub obojętny (pH 6,0 - 7,0). W takiej glebie rozwija się najwięcej pożytecznych mikroorganizmów, a składniki mineralne są łatwo dostępne dla korzeni roślin. Jeśli pH gleby jest zbyt niskie (ziemia jest zakwaszona), to przeprowadźmy zabieg wapnowania gleby. Potrzebną dawkę nawozu rozsiewamy równomiernie na całej powierzchni zagonu, rabaty, czy trawnika. Po rozsianiu nawozy wapniowe dokładnie mieszamy grabiami z wierzchnią warstwą ziemi. Uwaga! Wapnowania nie należy łączyć z nawożeniem, bo w wyniku procesów, jakie wtedy zachodzą w ziemi, część minerałów staje się niedostępna dla roślin. Nawożenie możemy wykonać 2-3 tygodnie po wapnowaniu. Listopad w ogrodzie: prace na trawniku Trawnik kosimy dopóki rośnie trawa. Jeśli październik był ciepły, to możemy to robić jeszcze na początku listopada. Grabimy liście, które spadły z drzew i krzewów. Nie zostawiajmy ich na trawniku, bowiem stworzą wtedy nieprzepuszczalną dla powietrza warstwę, co sprzyja rozwojowi pleśni śniegowej i innych chorób grzybowych. Trawnik - jesienne prace. Jak przygotować trawnik do zimy >>> Autor: GettyImages Jarmuż, brukselkę, pasternak czy salsefię możemy zostawić na zimę na grządkach – te warzywa są bardziej wytrzymałe na niską temperaturę Listopad w ogrodzie: zbiór warzyw i prace w warzywniku W listopadzie zbieramy ostatnie warzywa korzeniowe (skorzonerę, pietruszkę, marchew, seler, buraki), warzywa kapustne (kapustę, kalafior, brukselkę) i pory. Możemy jeszcze pozostawić na grządkach jarmuż, brukselkę, pasternak, salsefię – te warzywa są bardziej wytrzymałe na niską temperaturę. Po zebraniu warzyw grządki należy oczyścić z resztek roślinnych (zdrowe możemy przeznaczyć na kompost), dokładnie przekopać, pozostawiając glebę w tzw. ostrej skibie. Na tych zagonach, na których w przyszłym sezonie planujemy posiać lub posadzić gatunki warzyw wymagające nawożenia organicznego, trzeba zastosować obornik lub kompost. Możemy też wzbogacić glebę za pomocą nawozów fosforowych bądź potasowych. Jeśli jest to konieczne, wapnujemy podłoże, pamiętając o zachowaniu przynajmniej 2-tygodniowej przerwy pomiędzy nawożeniem organicznym a wapnowaniem. Przeczytaj też: Jesień w warzywnym ogrodzie. Jesienne prace w warzywniku >>> Zanim gleba zamarznie można wysiać warzywa na wczesny zbiór wiosenny: pietruszkę, marchew, koper ogrodowy, szpinak oraz wysadzić czosnek i cebulę. Nasiona należy wysiać nieco głębiej niż wiosną. Nie powinny one skiełkować przed nastaniem zimy. Warto rozpocząć pędzenie niektórych warzyw, na przykład pietruszki, cebuli, szczypiorku. Dzięki temu zimą będziemy mogli dodawać do potraw świeżą natkę pietruszki i szczypior. Do doniczek wypełnionych podłożem sadzimy cebule, korzenie pietruszki, szczypior i stawiamy w mieszkaniu miejscu dobrze oświetlonym. Gdy zbierzemy warzywa z tuneli foliowych i szklarenek, należy koniecznie uprzątnąć ich wnętrze – usunąć resztki roślinne i inne pozostałości, przeprowadzić prace konserwacyjne konstrukcji. W listopadzie przygotowujemy miejsce na rozsadnik i niskie tunele foliowe – ziemię trzeba zabezpieczyć przed przemarznięciem. Przeczytaj też: Uprawa warzyw pod osłonami. Uprawa warzyw pod folią, agrowłókniną, w szklarni >>> Listopad w ogrodzie: prace w sadzie W listopadzie grabimy i opadłe z drzew owocowych liście – mogą one stanowić źródło chorób grzybowych, więc lepiej nie ryzykujmy i usuńmy je. Jeśli nie ma jeszcze mroźnej pogody, to można przerzucić kompost, rozrzucić obornik, przekopać nawozy zielone bądź zastosować nawożenie mineralne. Z drzew owocowych usuwamy wszystkie zaschnięte owoce (tzw. mumie), których nie zebraliśmy wcześniej. Nie wolno pozostawiać ich na drzewach, ponieważ w przyszłym roku mogą stać się źródłem chorób, a zmumifikowany owoc może spowodować zakażenie kory drzewa. Po opadnięciu liści należy dokładnie obejrzeć drzewa i sprawdzić, czy nie są one porażone chorobami i czy nie ma na nich gniazd szkodników. Jeśli stwierdzimy zainfekowanie bądź obecność szkodników, należy zastosować preparaty zgodnie z programem ochrony roślin owocowych. Przeczytaj też: Jak dbać o drzewa i krzewy po opadnięciu liści – ochrona przed szkodnikami i chorobami >>> Na początku listopada, jeśli pogoda na to pozwala (ziemia nie zmarzła), możemy jeszcze sadzić drzewka owocowe. Pamiętajmy, aby zabezpieczyć je przed zimą (usypując wokół pni kopczyki z ziemi), a także o zastosować ochronę przed gryzoniami (można na przykład owinąć pnie grubym papierem i owiązać sznurkiem lub użyć gotowe osłony, które są do nabycia w sklepach ogrodniczych). Pamiętajmy o osłonięciu roślin owocowych. Szczególnie wrażliwe są brzoskwinie, morele, orzech włoski i jeżyna bezkolcowa. Pędy jeżyny bezkolcowej oraz wrażliwych na mróz odmian winorośli zdejmujemy ostrożnie z podpór, układamy płasko na ziemi i przysypujemy około 20-centymetrową warstwą gleby. Jeśli pędy okażą się zbyt sztywne, nasady krzewów zabezpieczamy tak jak młode drzewa owocowe. Wokół nasady pni drzew usypujemy kopczyk z ziemi, natomiast pień i nasadę korony zabezpieczamy otulając słomą lub grubym papierem (kartonem). Istotne, aby warstwa ochronna otulała cały pień, musimy dobrze ją przymocować owijając sznurkiem. Pamiętaj! Do zimowego okrycia nie stosujemy folii, ponieważ jest nieprzepuszczalna i pod nią utrzymuje się wysoka wilgotność, a są to doskonałe warunki do rozwoju grzybów powodujących choroby kory i drewna. Korony małych drzew okrywamy w całości. Wycinamy dwuletnie pędy malin, które nie będą już owocowały. Regularnie przeglądamy owoce złożone w przechowalni i usuwamy zepsute i zgniłe (stanowią źródło infekcji dla pozostałych). Listopad w ogrodzie: jak zadbać o oczko wodne i staw Wyrzucamy liście, które spadły na rozciągniętą nad oczkiem wodnym lub stawem siatkę. W przeciwnym razie obciążona liśćmi siatka zanurzy się w wodzie i liście zaczną gnić. Pamiętajmy o uzupełnianiu wody w pojemnikach, w których zimują rośliny wodne. Zanim powstanie warstwa lodu, wyłączamy i wyjmujemy z wody pompy i filtry. Czyścimy je z mułu i glonów, filtry myjemy pod bieżącą wodą. Sprawdź, jak przygotować do zimy oczko wodne Uwaga! Pompy z oczka wodnego i stawu muszą być przechowywane w pojemniku z wodą, ponieważ przetrzymywane „na sucho“ wiosną może być trudno uruchomić. Wraz z przepływającą przez pracującą pompę wodą do wnętrza docierają rozpuszczone w wodzie zanieczyszczenia. Jeśli zaschną – utworzą na wewnętrznych elementach pompy twardą skorupę. Wiosną urządzenie trzeba będzie rozebrać i oczyścić. Zobacz galerię: Zabezpieczanie roślin w ogrodzie przed zimą Autor: materiały prasowe Agrowłóknina to dobry materiał do osłony roślin w ogrodzie przed mrozem (fot. Agrimpex) Zabezpieczenie roślin w ogrodzie na zimę Opracowanie: redakcja serwisu

w listopadzie w polu w sadzie